مشکل بزرگ حافظه ما
اگر تا حالا برای امتحان زبان یا مکالمه روزمره چندین لغت جدید حفظ کرده باشی ، حتماً تجربه کردی که بعد از چند روز یا چند هفته ، بخش زیادی از اون ها رو یادت نمیاد . این مشکل ، کاملاً طبیعی است . مغز ما عادت داره اطلاعاتی رو که استفاده نمی کنیم ، به تدریج پاک کنه .
اما خبر خوب اینه که یک روش علمی و اثبات شده وجود داره که میتونه این روند فراموشی رو تقریباً متوقف کنه . این روش اسمش Spaced Repetition یا « تکرار با فاصله » هست . در این مقاله ، میخواهیم به زبان ساده یاد بگیریم این تکنیک چیه ، چطور کار میکنه ، و چطور میتونی باهاش لغات رو برای همیشه در حافظه ات نگه داری .
به طور خلاصه ، Spaced Repetition یعنی مرور کردن مطالب در فاصله های زمانی مشخص و علمی ، به جای مرور پشت سرهم و فشرده .
مثلاً فرض کن امروز لغت Resilient رو یاد گرفتی . به جای اینکه ده بار پشت سر هم تکرارش کنی ، در این روش :
اولین مرور : همون روز
مرور بعدی : فردا
مرور بعدی : سه روز بعد
مرور بعدی : یک هفته بعد
مرور بعدی : دو هفته بعد
و همین طور ادامه پیدا میکنه .
ایده اصلی اینه که هر بار ، درست قبل از اینکه مغز شروع به فراموش کردن کنه ، دوباره اون لغت رو ببینی و یادت بیاد . اینجوری مسیر عصبی مربوط به اون لغت قوی تر و ماندگارتر میشه .
۲ _ چرا این روش کار میکنه ؟ ( علم پشت ماجرا )
این روش بر اساس « منحنی فراموشی ابینگهاوس » طراحی شده . هِرمان ابینگهاوس ، روان شناس آلمانی ، در قرن نوزدهم کشف کرد که مغز اطلاعات رو به صورت نمایی فراموش میکنه ؛ یعنی خیلی سریع بخشی از اون رو از دست میده ، ولی اگر مرور بشه ، سرعت فراموشی به شدت کم میشه .
Spaced Repetition با این منحنی میجنگه و کاری میکنه که به جای افتادن در سرازیری فراموشی ، مغزت هر بار دوباره اطلاعات رو « تازه سازی » کنه .
۳ _ تفاوت با روش های سنتی حفظ لغت
اغلب ما لغات رو یا یک بار می خونیم و ولش می کنیم ، یا چند ساعت پشت سر هم مرور میکنیم و بعد فراموش میکنیم . تفاوت بزرگ اینه که :
روش سنتی : یادگیری سریع ولی فراموشی سریع .
Spaced Repetition : یادگیری تدریجی ولی ماندگار .
به قول یک ضرب المثل انگلیسی :
Slow and steady wins the race
آهسته و پیوسته برنده مسابقه است .
۴ _ چطور Spaced Repetition رو برای یادگیری لغت استفاده کنیم ؟
حالا بریم سراغ بخش عملی . برای اجرای این روش ، سه قدم اصلی وجود داره :
قدم ۱ : انتخاب لغات
از کتاب ، پادکست ، فیلم یا کلاس زبان لغات جدید رو پیدا کن .
مطمئن شو هر لغت رو در یک جمله واقعی یاد بگیری ، نه فقط معنی فارسی .
قدم ۲ : ساخت فلش کارت
یک طرف کارت : لغت + جمله انگلیسی
طرف دیگر کارت : معنی و شاید یک تصویر یا مثال جدید
میتونی از فلش کارت های کاغذی یا اپلیکیشن هایی مثل Anki ، Quizlet یا Memrise استفاده کنی .
قدم ۳ : برنامه مرور با فاصله
روز اول : یادگیری لغت
روز دوم : مرور اول
روز پنجم : مرور دوم
روز دوازدهم : مرور سوم
روز بیست و پنجم : مرور چهارم
و هر بار که لغت رو درست جواب دادی ، فاصله مرور بعدی بیشتر میشه .
۵ _ ابزارهای کاربردی برای Spaced Repetition
برای اینکه این کار رو راحت تر انجام بدی ، چند ابزار فوقالعاده وجود داره :
Anki رایگان و قدرتمند ، مخصوص یادگیری جدی
Quizlet ساده و جذاب ، مناسب مبتدی ها
Memrise با گیمیفیکیشن و تصاویر
Brainscape برای یادگیری موضوعات مختلف ، از زبان تا پزشکی
هر کدوم از این اپ ها سیستم مرور با فاصله رو به صورت خودکار برات اجرا میکنن .
۶ _ اشتباهات رایج در Spaced Repetition
- حفظ کردن بدون مثال
لغتی که در جمله استفاده نشه ، سریع فراموش میشه .
- مرور نکردن به موقع
اگر برنامه مرور رو نادیده بگیری ، کل سیستم از بین میره .
- زیاد کردن بی رویه لغات جدید
بهتره روزی ۱۰ تا ۱۵ لغت جدید اضافه کنی تا مغز فرصت تثبیت داشته باشه .
- اتکا فقط به معنی فارسی
بهتره تصویر ذهنی و مثال انگلیسی هم اضافه کنی .
۷ _ تجربه شخصی : چطور بعد از ۶ ماه ۱۰۰۰ لغت رو حفظ کردم
من خودم این روش رو زمانی شروع کردم که می خواستم آزمون آیلتس بدم . اولش سخت بود که هر روز وقت بگذارم ، ولی بعد از یک ماه دیدم لغاتی که شش هفته پیش یاد گرفته بودم ، هنوز توی ذهنم تازه است . بعد از ۶ ماه ، به راحتی حدود ۱۰۰۰ لغت پیشرفته رو بلد بودم و حتی توی مکالمه هم ناخودآگاه ازشون استفاده می کردم .
۸ _ نکات طلایی برای موفقیت
هر روز حتی ۱۰ دقیقه وقت بگذار .
لغات رو با صدا بلند بخون .
از تصویرسازی ذهنی استفاده کن مثلاً برای meticulous یک آدمی رو تصور کن که با دقت موهای گربه اش رو شونه میکنه !
مرور رو به عادت روزانه تبدیل کن ، مثل مسواک زدن .
برای مشاوره و دیدن نمونه فیلم های کلاس
نتیجه گیری : ماندگاری یعنی تکرار هوشمند
بله ، با تکنیک Spaced Repetition میتونی لغات رو برای مدت بسیار طولانی ، حتی شاید برای همیشه ، به خاطر بسپاری . این روش ساده ولی علمی ، با کمترین زمان بیشترین نتیجه رو میده .
اگر امروز شروع کنی ، شش ماه بعد از خودت تشکر میکنی .
پس همین الان یک اپ یا دسته فلش کارت آماده کن و اولین لغت رو وارد کن .
