درخواست مشاوره رایگان و دریافت نمونه فایل‌های کلاس

| به مناسبت فصل زمستان

ورود | ثبت نام
با ورود و یا ثبت نام در آموزشگاه زبان دکتر منوچهرزاده شما شرایط و قوانین استفاده از سرویس‌های سایت ما و قوانین حریم خصوصی آن را می‌پذیرید.

در دنیای امروز ، زبان انگلیسی به‌ عنوان زبان علمی ، تخصصی و بین ‌المللی در تحصیلات تکمیلی سهم به ‌سزایی دارد . برای دانشجویان کارشناسی ارشد ، صرف دانستن زبان انگلیسی نیست – بلکه باید توانایی استفاده از آن در پژوهش ، ارائه ، خواندن مقالات تخصصی ، نوشتن پژوهش ‌ها و گفتگو با محققان دیگر را نیز کسب کنند . پس آموزش زبان انگلیسی برای این گروه ، ویژگی‌ های خاص خود را دارد و نمیتوان آن را مانند آموزش زبان به مقطع دبیرستان یا آموزش عمومی در نظر گرفت .

در این مقاله ، ابتدا چالش ‌های ویژه دانشجویان کارشناسی ارشد را بررسی می‌ کنیم ، سپس اصول و روش ‌های مؤثر آموزش را مطرح می‌ کنیم ، و در نهایت پیشنهاداتی عملی و کاربردی برای استادان یا برنامه‌ ریزان آموزشی ارائه می دهیم .

آموزش زبان انگلیسی برای دانشجویان کارشناسی ارشد

چالش‌ های ویژه دانشجویان کارشناسی ارشد

دانشجویان دوره کارشناسی ارشد با مجموعه ‌ای از شرایط روبرو هستند که آموزش زبان انگلیسی را متفاوت میکند :

  1. تمرکز بر زبان تخصصی و پژوهشی
    این افراد غالباً در رشته ‌های تخصصی فعالیت می ‌کنند ( مهندسی ، علوم انسانی ، مدیریت ، علوم پایه و … ) و نیاز دارند زبان انگلیسی را در بستر پژوهش ، مقالات ، کنفرانس‌ ها ، و نگارش پایان‌ نامه به کار بگیرند . لذا آموزش باید فراتر از « گرامر و لغت عمومی » باشد .
  2. زمان محدود و انگیزه بالا
    معمولاً دانشجویان کارشناسی ارشد مشغول پژوهش ، تدریس ، پروژه یا کار همزمان هستند . بنابراین زمان آنها محدود است . ولی در مقابل انگیزه خود‌شان معمولاً بالاست — چون میدانند زبان انگلیسی میتواند در پیشرفت تحصیلی و کاری هایشان تأثیر مستقیم داشته باشد .
  3. تنوع زیاد در سطح زبانی و نیازها
    از یک سو ، ممکن است دانشجویانی باشند که پیش ‌زمینه زبان انگلیسی قوی دارند ؛ از سوی دیگر ، کسانی که میانی راه هستند . نیازها نیز متفاوت هستند : خواندن مقالات علمی ، نوشتن گزارش ، ارائه شفاهی ، دفاع از پایان ‌نامه ، ارتباط با اساتید یا پژوهشگران بین ‌المللی .
  4. تمرکز بر تعامل ، تولید زبان و نه صرفاً دریافت
    بسیاری از کلاس ‌های عمومی زبان تمرکز بر شنیدن ، خواندن یا گرامر دارند . اما دانشجویان ارشد باید بتوانند تولید کنند : مقاله بنویسند ، ارائه بدهند ، بحث کنند ، نقد کنند . بنابراین آموزش باید تولید ‌محور باشد .
  5. ارتباط با پژوهش و فضای علمی
    زبان انگلیسی برای این گروه صرفاً مهارت زبانی نیست بلکه وسیله ‌ای برای ورود به فضای بین ‌المللی پژوهش ، فهم مقالات ، نوشتن مقاله ، شرکت در کنفرانس ‌ها ، و تعامل با دیگران است . پس آموزش باید به فضای آکادمیک ، شیوه نگارش تخصصی ، واژگان تخصصی و مهارت ‌های علمی توجه کند .

با در نظر گرفتن این ویژگی ‌ها ، لازم است روش ‌ها و طراحی آموزش به‌ گونه ‌ای باشد که پاسخگوی این چالش ‌ها باشد .

اصول و روش ‌های مؤثر در آموزش زبان انگلیسی برای ارشد

در این بخش به چند اصل کلیدی و همچنین روش ‌هایی که توسط پژوهش ‌ها پیشنهاد شده است ، می پردازیم .

  • اصل انسانی‌ سازی و ارتباط با یادگیرنده

یکی از نکات مهم ، ایجاد فضایی انسانی و حمایتی برای دانشجویان است . پژوهشی میگوید که رابطه مثبت بین معلم و زبان ‌آموز ، و شناخت زمینه‌ ی فرهنگی و زبانی او ، به پیشرفت زبان کمک میکند .
در عمل این به معنی موارد زیر است :

  • معلم یا مدرس قبل از شروع درس ، کمی وقت بگذارد تا بداند دانشجو از کجا می ‌آید ، رشته ‌اش چیست ، چه دغدغه ‌هایی دارد ، چه انتظاراتی از کلاس دارد .
  • به فرهنگ ، زبان مادری ، و تجربه ‌ی دانشجو احترام گذاشته شود و درصورتی که نیاز باشد ، تفاوت فرهنگی مورد توجه قرار گیرد .
  • دانشجو احساس کند « یک عدد نیست » ، بلکه یک شخص با تجربه ، اهداف ، و دغدغه است . این امر انگیزه را بالا میبرد .
  • تعیین اهداف واقعی ، مرتبط با پژوهش و کاربرد

برای دانشجویان ارشد ، اهداف زبانی باید با اهداف پژوهشی و تحصیلیشان گره بخورد : مثلاً « خواندن شش مقاله انگلیسی در ماه » ، « نوشتن بخشی از فصل پایان ‌نامه به انگلیسی » ، « ارائه در کارگاه پژوهشی » ، « مکالمه با استاد راهنما به انگلیسی ».
این همخوانی باعث میشود که یادگیری زبان معنی ‌دار شود نه صرفاً « حل تمرین گرامر » .

  • تمرکز بر مهارت‌ های بزرگ (Reading, Writing, Speaking, Listening) به صورت ترکیبی

مشخص است که دانشجو باید در تمامی چهار مهارت فعال باشد . اما برای ارشد ، دو مهارت به ‌ویژه مهم‌ هستند :  خواندن (Reading) و نوشتن  (Writing) ، و سپس ارائه/گفتاری (Speaking/Presentation) .  بنابراین کلاس‌ ها و برنامه‌ های آموزشی باید :

  • مهارت خواندن مقالات علمی در انگلیسی را تقویت کنند : تکنیک ‌هایی مثل اسکن کردن ، یافتن فرضیه ، تحلیل روش ، نتیجه ‌گیری ، واژگان تخصصی .
  • مهارت نوشتن علمی را آموزش دهند : ساختار مقاله ، نامه به ویراستار ، خلاصه  (abstract)، مقدمه ، بحث ، ارجاع ‌دهی ، پارافریز ، جلوگیری از سرقت ادبی  (plagiarism) .
  • مهارت ارائه در کنفرانس یا سمینار را تمرین کنند : اسلاید ، صحبت واضح ، پاسخ به پرسش ‌ها ، زبان بدن ، ارتباط با مخاطب .
  • مهارت شنیدن و گفتگو با پژوهشگران را تقویت کنند : گوش دادن به پادکست‌ ها یا سخنرانی ‌های تخصصی انگلیسی ، و گفتگو در گروه‌ های پژوهشی .
  • استفاده از روش ‌های فعال یادگیری و تعامل

روش ‌هایی که صرفاً معلم « درس میدهد » و دانشجو « می ‌نشیند » ، برای این سطح به ‌تنهایی کافی نیستند . پژوهش‌ ها نشان میدهند استفاده از روش‌ های فعال مثل بحث گروهی ، پروژه ، کار با هم ‌تیمی ، بازخورد همتا ، کلاس معکوس (Flipped Classroom) مؤثر است .
برای مثال :

  • دانشجو قبل از کلاس یک مقاله یا ویدیو دریافت میکند ، در کلاس وقت میشود برای بحث ، سؤال ‌پرسیدن ، تولید گروهی .
  • معلم تسهیل ‌گر میشود ، دانشجو فعالانه مشارکت میکند .
  • کارهای گروهی و تبادل نظر ، یادگیری اجتماعی را تقویت می ‌کنند .
  • توجه به واژگان تخصصی و زبان آکادمیک

در دوره ارشد ، زبان مورد استفاده بسیار تخصصی ‌تر است : اصطلاحات رشته ، ساختارهای پیچیده ‌تر ، نگارش آکادمیک . بنابراین :

  • فهرستی از واژگان تخصصی رشته و نیز واژگان عمومی آکادمیک تهیه شود .
  • دانشجو مهارت « استفاده از واژگان در بافت پژوهش » را بیاموزد ، نه فقط حفظ کردن لغت به تنهایی .
  • تمرین ‌هایی برای پارافریز ، ترکیب جملات ، تحلیل ساختارهای پیچیده نگارشی انجام شود .
  • بازخورد مداوم ، خودارزیابی و تنظیم مسیر یادگیری

یادگیری زبان مهارتی بلند مدت است و نیاز به بازخورد ، اصلاح و مسیر تنظیم دارد . برای دانشجوی ارشد مهم است که :

  • معلم یا مدرس بازخورد مشخص ( نه صرفاً « خوب بود » یا « بد بود » ) بدهد : مثلاً « در این پاراگراف مقدمه ، باید فرضیه را واضح ‌تر بیان کنی » یا « در ارائه ، سرعت صحبت زیاد بود ، بهتر است دو بار تمرین کنی » .
  • دانشجو خود را ارزیابی کند : « چقدر در خواندن مقاله راحت بودم ؟ » ، « در نوشتن بخش مربوطه چقدر زمان برد ؟ » ، « کدام قسمت ارائه برایم سخت بود ؟ »
  • مسیر یادگیری تنظیم شود : اگر در بخش ارائه ضعف دارد ، بخشی از کلاس ‌ها یا تمرینات ویژه برای آن اختصاص یابد .
  • بهره‌ گیری از فناوری و منابع آنلاین

در عصر حاضر ، ابزارهای دیجیتال و منابع آنلاین میتوانند نقش مؤثری ایفا کنند . مثلاً :

  • ویدیوهای کوتاه آموزشی ، پادکست‌ های تخصصی ، کلاس‌ های آنلاین .
  • پلتفرم‌ های آنلاین برای تمرین زبان ، تبادل نظر با دانشجویان دیگر در سطح بین‌ المللی .
  • استفاده از نرم‌ افزارهای بازخورد دهنده ، مستندسازی پیشرفت زبان .

مثال : پژوهشی درباره استفاده از مدل «Flipped Classroom» یا ابزارهای هوش مصنوعی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی گزارش داده است .

2ff12368 0b3e 4da5 80ee 1660188adbc0

طراحی یک برنامه آموزشی نمونه برای دوره کارشناسی ارشد

در این بخش ، یک الگوی برنامه آموزشی ۱۲ جلسه را پیشنهاد میکنم که میتواند برای یک ترم ( مثلاً ۱۵ هفته ) به کار رود . این الگو قابل تطبیق با نیازهای رشته ‌های مختلف است .

جلسه

موضوع

فعالیت ‌ها

۱

آشنایی با اهداف و نیازهای زبان در پژوهش

پرسشنامه درباره نیازها ، تعیین هدف شخصی ، معرفی منابع آنلاین

۲

خواندن و تحلیل مقاله علمی انگلیسی

تکنیک خواندن سریع ، تحلیل ساختار مقاله ، استخراج واژگان کلیدی

۳

واژگان تخصصی و ساختار­های آکادمیک

معرفی فهرست واژگان ، تمرین پارافریز ، بحث گروهی

۴

نگارش بخش مقدمه مقاله / گزارش

کارگاه عملی نوشتن مقدمه و ارائه بازخورد

۵

نقل ‌قول ، ارجاع ‌دهی و جلوگیری از سرقت ادبی

تمرین در پارافریز ، استفاده از منابع ، مقررات ارجاع‌ دهی

۶

ارائه شفاهی علمی : اسلاید ، زبان بدن ، مخاطب

تمرین مینی ‌ارائه ، فیلم ‌برداری ، بازخورد همتا

۷

گوش دادن و فهم سخنرانی علمی انگلیسی

گوش دادن به سخنرانی ، خلاصه ‌نویسی ، بحث در کلاس

۸

نوشتن بخش نتایج و بحث

تمرین گروهی ، ارائه پیش ‌نویس ، بازخورد

۹

طراحی پوستر یا ارائه کنفرانسی

آموزش طراحی ، تمرین ، بازخورد

۱۰

تعامل و مکالمه با پژوهشگران بین ‌المللی

شبیه ‌سازی گفتگو با استاد راهنما یا همکار خارجی

۱۱

بازخورد نهایی نگارش و سخنرانی

ارائه کامل ، ثبت ویدیو ، بازخورد کلی

۱۲

ارزیابی ، خودارزیابی ، تدوین مسیر بعدی

ارزیابی دستاوردها ، تعیین اهداف بعدی ، برنامه پایدار زبان

نکات اجرایی

  • هر جلسه باید با تمرینی کوتاه شروع شود ( مثلاً ضبط کوتاه دانشجو از یک پاراگراف یا ارائه دو – دقیقه ‌ای ) .
  • بین جلسات ، تکالیف مشخص و زمان ‌دار تعیین شود ( مثلاً مطالعه مقاله ، نوشتن بخشی ، ضبط ارائه ) .
  • بازخوردها به‌ صورت کتبی و شفاهی داده شود .
  • همکاران (Peers) نیز در بازخورد دخیل باشند تا تعامل بیشتری ایجاد شود .
  • معلم نقش بیشتر تسهیل ‌گر دارد تا فقط « معلم » .
  • از منابع دیجیتال و ویدیو استفاده شود تا زمان کلاس برای فعالیت ‌های تعامل ‌محور آزاد شود .
آموزش زبان انگلیسی

برای مشاوره و دیدن نمونه فیلم های کلاس

توصیه‌ های عملی برای استادان و برنامه ‌ریزان آموزشی

در این بخش توصیه ‌هایی کاربردی عرضه میکنم که می ‌توانند بلافاصله در کلاس یا برنامه آموزشی به ‌کار گرفته شوند :

  1. قبل از کلاس ، نیازسنجی دقیق انجام دهید .
    پرسشنامه ‌ای با سؤالاتی مانند « چه مهارتی در زبان انگلیسی برایتان دشوار است ؟ » ، « چه نوع فعالیتی در زبان انگلیسی انجام می ‌دهید ؟ » ، « چه زمانی برای تمرین زبان دارید ؟ » تهیه نمایید . بر اساس پاسخ‌ ها ، برنامه تنظیم شود .
  2. فضای کلاس را گرم ، مشارکتی و کم تنش نگه دارید .
    زبان ‌آموزان ، به ‌ویژه در سطوح پیشرفته ‌تر ممکن است از اشتباه بترسند . اگر معلم اشتباه را فرصتی برای رشد بداند ، دانشجو راحت ‌تر صحبت میکند ، پردازش میکند و مشارکت میکند .
  3. فعالیت ‌های واقعی و مرتبط با رشته دانشجو طراحی کنید .
    به ‌جای تمرین ‌های عمومی زبان ، از دانشجویان بخواهید کاری مرتبط با رشته هایشان انجام دهند : مثلاً خلاصه نویسی از مقاله رشته هایشان ، ارائه ‌ای با موضوع پژوهشان ، مکالمه با استاد راهنمای فرضی .
  4. از تکنیک « کلاس معکوس » استفاده کنید .
    بخشی از محتوای زبانی ( مثلاً ویدیو ، مقاله کوتاه ، تمرین ) را به ‌عنوان تکلیف خارج از کلاس بدهید ، و در کلاس وقت را صرف فعالیت ‌های تعامل ‌محور ( بحث ، تمرین گروهی ، ارائه ، پروژه ) کنید . این کار باعث میشود وقت کلاس برای فعالیت‌ های تولید زبان آزاد شود.
  5. بازخورد دقیق ، به ‌موقع و سازنده بدهید .
    بازخوردها باید مشخص باشند در این جمله از ساختار X استفاده کرده ‌ای ؛ ولی در انگلیسی نگارش مقاله معمولاً ساختار Y مناسب ‌تر است ») و همراه با پیشنهاد عملی  (« در این‌ جا میتوانستی بنویسی Given the results, it is plausible that…  .
  6. مهارت خودارزیابی دانشجو را پرورش دهید .
    پیشنهاد دهید دانشجو بعد از هر فعالیت ، پرسش ‌هایی را پاسخ دهد مثل : « چقدر راحت بودم ؟ » ، « کدام واژگان برایم سخت بود ؟ » ، « در ارائه چه چیزی میخواهم بهتر شود ؟ » . سپس برای جلسه بعدی هدف شخصی تعیین کند .
  7. منابع آنلاین و تعامل با خارج از کلاس را تشویق کنید .
    مثلاً دانشجو را به شنیدن پادکست انگلیسی رشته ‌اش ، خواندن مقالات کوتاه ، عضویت در گروه‌ های انگلیسی آنلاین تشویق کنید . حتی میتوان گروه‌ کاری بین ‌المللی ( با دانشجویان دیگر کشورها ) ترتیب داد تا تجربه زبانی واقعی ‌تری بدست آید .
  8. پیشرفت را مستند سازی کنید .
    به دانشجو پیشنهاد دهید چند فعالیت را ضبط یا مستند کند : مثلاً ویدیوی ارائه ، نوشتار اولیه و نهایی ، فهرست واژگان جدیدی که یاد گرفته است . این کار هم انگیزه ‌بخش است و هم نشان ‌دهنده مسیر یادگیری .
  9. تنوع روش ‌ها را حفظ کنید و از یکنواختی اجتناب کنید .
    اگر همیشه فقط تمرین نوشتن انجام شود ، ممکن است دانشجو خسته شود . گاهی تمرین گفتاری ، گاهی کار گروهی ، گاهی بازی نقش (role-play)، گاهی تحلیل فیلم یا سخنرانی انگلیسی مفید است .
  10. تعیین مسیر بلند مدت برای زبان .
    زبان انگلیسی در دوره کارشناسی ارشد یک مسیر کوتاه نیست . پیشنهاد دهید دانشجو بعد از پایان دوره زبان ، برنامه نگهداری داشته باشد : گروه مطالعه ، جلسه هفتگی با یک هم ‌زبان ، وبینارها ، نوشتن مقاله ، شرکت در کنفرانس .
9be3ac61 03b5 440e 9d50 e122ad67c938

جمع‌ بندی

آموزش زبان انگلیسی برای دانشجویان کارشناسی ارشد ، کاری فراتر از تدریس گرامر یا لغت است ؛ این آموزش ، مسیر ورود به فضای پژوهش بین‌ المللی ، تولید دانش و تعامل علمی را هموار میکند . وقتی این آموزش براساس نیازهای واقعی دانشجو طراحی شود ، وقتی یادگیری فعال و تعامل ‌محور باشد ، وقتی زبان را به عنوان ابزار پژوهش بپذیریم و وقتی انسان را نه صرفاً زبان ‌آموز ببینیم ، آن ‌وقت نتایج بسیار اثرگذار خواهند بود .

دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.

لوگو

🎉 ممنونیم از ثبت نظر شما!

نظرتون برای ما خیلی ارزشمنده.
🎁حالا وقتشه جایزه تون را دریافت کنید 🎁 دریافت جایزه من

یـک جلسه مشـاوره رایـگان

دریـافت نمونـه فایـل‌های کلاس

لطفا شماره همراه خود را در کادر زیر وارد کنید

مشـاوریـن مــا در سـریع تـریــن زمــان بــا شمـا تـماس میـگیـرن