یادگیری زبان انگلیسی همیشه با یک دو راهی بزرگ همراه است : آیا باید از همان ابتدا قواعد دستوری (گرامر) را به طور دقیق بخوانیم و حفظ کنیم ، یا میتوانیم بدون تمرکز بر گرامر و تنها با استفاده از گوش دادن ، صحبت کردن و تمرین عملی ، زبان را یاد بگیریم ؟ این پرسش نه تنها ذهن زبان آموزان ، بلکه حتی بسیاری از اساتید زبان را هم به خود مشغول کرده است .
در این مقاله تلاش میکنیم به صورت ساده و انسانی این موضوع را بررسی کنیم . تجربه های واقعی ، تحقیقات علمی و مثال های کاربردی نشان میدهند که پاسخ این سؤال ، هم « بله » است و هم « نه » ! بیایید با هم مرحله به مرحله جلو برویم .
بسیاری از ما وقتی برای اولین بار زبان انگلیسی یا هر زبان دیگری را شروع می کنیم ، از همان روز اول با کتاب های قطور گرامر رو به رو می شویم . معلم ها مدام می گویند : « اول باید قواعد را بلد باشید تا بتوانید جمله بسازید . » این نگاه باعث میشود زبان آموزان تصور کنند بدون گرامر ، هیچ چیز ممکن نیست .
اما اگر به زندگی واقعی نگاه کنیم ، متوجه می شویم کودکان زبان مادریشان را چگونه یاد میگیرند : هیچ کودکی سر کلاس نمی نشیند تا جدول زمان ها را یاد بگیرد . او فقط میشنود ، تکرار میکند ، اشتباه میکند و کم کم ساختار درست در ذهنش جا می افتد .
پس سؤال اصلی اینجاست : اگر بچه ها بدون گرامر یاد میگیرند ، چرا ما نمیتوانیم ؟
２. یادگیری طبیعی در مقابل یادگیری تحلیلی
دو مسیر اصلی برای یادگیری زبان وجود دارد :
یادگیری طبیعی (Natural Learning) : مشابه یادگیری زبان مادری ، از طریق شنیدن ، دیدن ، تکرار و قرار گرفتن در محیط . در این روش قواعد دستوری ناخودآگاه در ذهن تثبیت میشود .
یادگیری تحلیلی (Analytical Learning) : با خواندن کتاب های گرامر ، تمرین کردن قوانین و تحلیل جمله ها .
بسیاری از زبان آموزان بزرگسال ترکیبی از این دو روش را استفاده میکنند . اما آیا میتوان فقط با روش طبیعی جلو رفت و قواعد را نادیده گرفت ؟
３. تجربه های واقعی : وقتی گرامر کنار گذاشته میشود
خیلی ها هستند که در کشورهای خارجی زندگی کرده اند و بدون اینکه حتی یک کتاب گرامر بخوانند ، زبان جدید را یاد گرفته اند . آن ها از طریق ارتباط روزمره ، دیدن فیلم و کار کردن با افراد بومی ، توانسته اند صحبت کنند .
مثال ساده : کارگری که به کشور دیگری مهاجرت کرده ، مجبور است زبان آن کشور را برای خرید ، کار و ارتباط روزمره یاد بگیرد . او هیچ وقت زمان حال کامل یا گذشته کامل را در جدول های گرامری بررسی نمیکند ، اما در عمل یاد میگیرد چگونه استفاده کند .
این نشان میدهد که یادگیری زبان بدون گرامر امکان پذیر است . اما …
４. اما گرامر واقعاً چه نقشی دارد ؟
بگذارید صادق باشیم : اگرچه میتوان بدون گرامر زبان یاد گرفت ، اما یادگیری شما کندتر و پر از اشتباه خواهد بود .
گرامر مثل نقشه است . شما میتوانید بدون نقشه در یک شهر قدم بزنید و کم کم مسیرها را بشناسید ، اما با داشتن نقشه ، سریع تر و مطمئن تر به مقصد میرسید .
زبان بدون گرامر = رانندگی بدون چراغ راهنمایی . ممکن است حرکت کنید ، اما تصادف هم زیاد خواهد بود !
５. چه کسانی میتوانند بدون گرامر زبان یاد بگیرند ؟
۱. کودکان : چون ذهنشان انعطاف پذیر است و در محیط طبیعی زبان قرار میگیرند .
۲. مهاجران : کسانی که مجبورند برای زنده ماندن و کار کردن ، زبان را در محیط واقعی یاد بگیرند .
۳. علاقه مندان به فیلم و موسیقی : کسانی که روزانه حجم زیادی ورودی (input) دریافت میکنند .
این افراد بیشتر روی « گوش دادن و استفاده عملی » تمرکز میکنند و ناخودآگاه ساختار درست را یاد میگیرند .
６. چه کسانی به گرامر نیاز بیشتری دارند ؟
1 . دانشجویان و محققان : چون باید متن علمی و دقیق بنویسند .
2 . کسانی که میخواهند آزمون های بین المللی مثل آیلتس و تافل بدهند .
3 . افرادی که فرصت قرار گرفتن در محیط زبان را ندارند .
برای این گروه ها یادگیری آگاهانه ی گرامر ضروری است .
７. راهکار میانه : یادگیری بدون وسواس
واقعیت این است که نه حذف کامل گرامر درست است و نه غرق شدن در قوانین آن . بهترین روش ، پیدا کردن یک تعادل است .
اولویت را به « شنیدن و صحبت کردن » بدهید .
گرامر را فقط زمانی یاد بگیرید که واقعاً به آن نیاز دارید .
به جای حفظ کردن قوانین ، با مثال و کاربرد آن ها را بفهمید .
مثلاً به جای اینکه جدول زمان حال کامل را حفظ کنید ، جمله های واقعی مثل :
I have just finished my homework.
She has already gone to the market.
را زیاد ببینید و استفاده کنید .
８. اشتباهات رایج زبان آموزان در برخورد با گرامر
۱. وسواس زیاد : برخی زبان آموزان نمیخواهند جمله ای بگویند مگر اینکه مطمئن باشند از نظر گرامری بی نقص است . این باعث ترس از صحبت کردن میشود .
۲. نادیده گرفتن کامل : بعضی ها هم فکر میکنند گرامر به کلی بی فایده است . نتیجه این میشود که بعد از سال ها ، هنوز جملاتشان پر از خطاست .
۳. حفظ کردن به جای فهمیدن : گرامر اگر در عمل استفاده نشود ، خیلی سریع فراموش میشود .
９. چطور میتوانیم بدون تمرکز بر گرامر ، درست صحبت کنیم ؟
ورودی زیاد (Input) : هر روز فیلم ببینید ، پادکست گوش دهید و متن های ساده بخوانید .
تکرار در موقعیت واقعی : کلمات و جمله ها را در مکالمه های روزمره به کار ببرید .
اصلاح تدریجی : اگر اشتباه کردید ، نترسید . کم کم ذهن شما الگوی درست را جایگزین میکند .
یادگیری از داستان : داستان ها کمک میکنند ساختارها به صورت طبیعی در ذهن بمانند .
برای مشاوره و دیدن نمونه فیلم های کلاس
１０. مثال کاربردی
فرض کنید میخواهید جمله ی « من دیروز به کتابخانه رفتم » را بگویید .
بدون گرامر ممکن است بگویید: Yesterday I go library .
با تمرین شنیداری و دیدن مثال ها ، کم کم یاد میگیرید که باید بگویید: Yesterday I went to the library .
در اینجا شما زمان گذشته را ناخودآگاه یاد گرفته اید ، بدون اینکه نیاز باشد ابتدا قانون «Past Simple» را در کتاب بخوانید .
１１. نقش احساسات در یادگیری بدون گرامر
یادگیری زبان بدون گرامر زمانی موفق میشود که زبان آموز از فرآیند یادگیری لذت ببرد . اگر شما با ترس ، اضطراب و اجبار سراغ زبان بروید ، حتی با حفظ کردن همه ی قواعد هم پیشرفتی نخواهید داشت .
اما اگر با فیلم ، موسیقی ، بازی و ارتباط واقعی یاد بگیرید ، بدون توجه مستقیم به گرامر هم پیشرفت چشمگیری خواهید داشت .
پاسخ نهایی : آیا میتوان ؟
بله ، میتوان زبان را بدون یادگیری مستقیم قواعد دستوری آموخت . اما این مسیر برای همه یکسان نیست . اگر هدف شما فقط مکالمه روزمره است ، میتوانید بیشتر بر شنیدن و صحبت کردن تمرکز کنید . اما اگر میخواهید در سطح علمی یا حرفه ای از زبان استفاده کنید ، بهتر است گرامر را هم به صورت کاربردی یاد بگیرید .
１３. توصیه های عملی برای زبان آموزان
- قوانین پایه ای را یاد بگیرید ، اما درگیر جزئیات نشوید .
- زبان را در زندگی روزمره وارد کنید .
- اشتباه کنید ، اما ادامه دهید .
- گرامر را از دل مکالمه و متن یاد بگیرید ، نه از جدول ها .
- صبور باشید . یادگیری طبیعی زمان میبرد .
جمع بندی
یادگیری زبان بدون گرامر امکان پذیر است ، اما به محیط ، هدف و روش شما بستگی دارد . اگر در محیط واقعی زبان قرار بگیرید و روزانه با آن زندگی کنید ، بدون نیاز به مطالعه ی سنگین گرامر هم میتوانید روان صحبت کنید . اما اگر به زبان برای تحصیل یا کار حرفه ای نیاز دارید ، بهتر است گرامر را به صورت کاربردی و تدریجی بیاموزید .
در نهایت ، مهم ترین نکته این است : گرامر باید خدمت گزار شما باشد ، نه زندانبان شما .
