چرا بعضی ها راحت تر یاد میگیرند ؟
تا حالا شده در کلاس یا جلسه ای شرکت کنید و با خودتان فکر کنید :
چطور فلانی همه چیز را سریع یاد میگیرد ، اما من باید چند بار مرور کنم تا تازه متوجه شوم؟
واقعیت این است که شیوهی یادگیری همه ی ما یکسان نیست . هر کسی روش مخصوصی دارد که متناسب با سبک شناختی (Cognitive Style) اوست . بعضی ها وقتی چیزی را می بینند ، فوراً آن را به خاطر می سپارند . بعضی دیگر باید صدای استاد یا یک فایل صوتی را بشنوند تا موضوع در ذهنشان بنشیند . گروهی هم بیشتر با نوشتن یا انجام دادن ، یاد میگیرند .
این تفاوت ها نه نشانه ی ضعف است و نه قدرت مطلق ؛ بلکه تنها بیانگر سبک یادگیری شماست . شناخت این سبک میتواند مسیر یادگیری شما را ده ها برابر مؤثرتر کند .
در این مقاله می خواهیم به یک پرسش کلیدی پاسخ بدهیم :
شما دیداری هستید یا شنیداری ؟
و مهم تر از آن : چطور باید بر اساس سبک شناختی خودتان یاد بگیرید تا بیشترین بازده را داشته باشید ؟
آنچه در این مقاله میخوانید
Toggleبخش اول : سبک شناختی یعنی چه ؟
سبک شناختی به زبان ساده یعنی روش ترجیحی مغز شما برای دریافت ، پردازش و ذخیره ی اطلاعات .
فرض کنید مغز شما یک کارخانه است . مواد اولیه ی یادگیری (اطلاعات) از راه های مختلفی وارد این کارخانه میشوند :
چشم ها ( دیداری )
گوش ها ( شنیداری )
دست ها و حرکت ها ( حرکتی – جنبشی )
کارخانه ی مغز شما ممکن است یکی از این ورودی ها را بیشتر دوست داشته باشد . مثلاً بعضی ها با دیدن یک نمودار خیلی زود متوجه میشوند ، اما اگر همان توضیح را فقط بشنوند ، گیج میشوند .
بخش دوم : شما دیداری هستید یا شنیداری ؟
برای تشخیص ، بیایید با هم دو سبک اصلی را بررسی کنیم .
- یادگیرندگان دیداری (Visual Learners)
این افراد اطلاعات را از طریق دیدن بهتر پردازش میکنند .
ویژگی ها :
با خواندن متن یا دیدن تصویر سریع یاد میگیرند .
رنگ ها ، نمودارها و جداول را دوست دارند .
وقتی کسی فقط صحبت میکند ، به سختی تمرکز میکنند .
معمولاً یادداشت برداری میکنند تا بعداً « ببینند » چه چیزی گفته شده .
مثال انسانی :
مریم، دانشجوی پزشکی ، همیشه در کلاس ها از رنگ های مختلف برای هایلایت کردن جزوه اش استفاده میکند. او میگوید : « اگر مطلبی را فقط بشنوم ، خیلی زود فراموش میکنم . اما وقتی یک تصویر یا نمودار از آن داشته باشم ، انگار برای همیشه در ذهنم حک میشود .
- یادگیرندگان شنیداری (Auditory Learners)
این گروه از طریق شنیدن بهتر یاد میگیرند .
ویژگی ها :
وقتی استاد توضیح میدهد ، سریع می فهمند حتی اگر چیزی روی تخته ننویسد .
دوست دارند بحث کنند و درباره ی موضوع حرف بزنند .
پادکست ها و کتاب های صوتی برایشان جذاب تر از کتاب های چاپی است .
معمولاً از صدای خودشان برای مرور استفاده می کنند ( با بلند خواندن یا ضبط کردن ) .
مثال انسانی :
علی ، زبان آموز انگلیسی ، میگوید : کتاب های گرامر برای من خشک و سخت هستند . اما وقتی همان مطلب را در یک پادکست آموزشی میشنوم ، خیلی راحت میفهمم و به خاطر میسپارم .
بخش سوم : تست ساده برای تشخیص سبک شما
حالا شاید بپرسید : چطور بفهمم من دیداری ام یا شنیداری ؟
این یک تست ساده است . به هر سؤال فکر کنید و ببینید بیشتر به کدام گزینه گرایش دارید :
1 _ وقتی یک شماره تلفن را میشنوید ، ترجیح میدهید :
الف) آن را بنویسید یا روی صفحه ببینید. دیداری
ب) چند بار در ذهنتان تکرار کنید . شنیداری
2 _ در مدرسه بیشتر چه چیزی به شما کمک میکرد ؟
الف) خواندن کتاب و نگاه کردن به تخته . دیداری
ب) گوش دادن به توضیحات معلم . شنیداری
3 _ اگر بخواهید مسیر یک مکان جدید را یاد بگیرید :
الف) روی نقشه نگاه میکنید. دیداری
ب) ترجیح می دهید کسی مسیر را برایتان توضیح دهد . شنیداری
اگر بیشتر گزینه های «الف» را انتخاب کردید ، شما دیداری هستید .
اگر بیشتر «ب» را انتخاب کردید ، شما شنیداری هستید .
بخش چهارم : راهکارهای یادگیری برای افراد دیداری
اگر سبک یادگیریتان دیداری است ، این روش ها میتواند یادگیری شما را چند برابر کند :
- از رنگ ها استفاده کنید
یادداشت هایتان را با هایلایت رنگی دسته بندی کنید . مغز شما رنگ را راحت تر به خاطر میسپارد .
- نمودار بکشید
به جای نوشتن لیست های بلند ، روابط را به صورت نمودار یا جدول درآورید .
- ویدئو ببینید
به جای اینکه فقط جزوه بخوانید ، از ویدئوهای آموزشی و اینفوگرافیک ها استفاده کنید .
- یادداشت تصویری بسازید (Mind Map)
اگر در حال یادگیری یک موضوع بزرگ هستید ، آن را به صورت نقشه ی ذهنی بکشید .
بخش پنجم : راهکارهای یادگیری برای افراد شنیداری
اگر شنیداری هستید ، گوش ها بهترین ابزار شما هستند :
- بلند بخوانید
وقتی مطلبی را بلند میخوانید ، در واقع دارید به خودتان آموزش میدهید .
- ضبط کنید
صدای خودتان یا استاد را ضبط کنید و چند بار گوش دهید .
- بحث کنید
با دوستتان درباره ی موضوع درس حرف بزنید . گفتوگو باعث تثبیت یادگیری میشود .
- موسیقی آموزشی
بعضی ها حتی فرمول ها و واژگان را با آهنگ یاد میگیرند . این روش برای شنیداری ها معجزه میکند .
بخش ششم : ترکیبی بودن سبک ها
واقعیت این است که کمتر کسی ۱۰۰٪ دیداری یا ۱۰۰٪ شنیداری است . بیشتر افراد ترکیبی هستند . مثلاً ممکن است شما ۷۰٪ دیداری باشید اما در بعضی موضوع ها شنیداری بهتر عمل کنید .
این موضوع مثل یک جعبه ابزار است . اگر بدانید کدام ابزار برای شما قوی تر است ، در زمان یادگیری میتوانید آن را در اولویت قرار دهید .
بخش هفتم : خطاهای رایج در یادگیری
بسیاری از زبان آموزان یا دانشجویان یک اشتباه رایج دارند :
فکر میکنند اگر با سبک دیگران درس بخوانند ، موفق میشوند .
مثلاً کسی که شنیداری است ، می بینید دوستش با نوشتن جزوه عالی یاد میگیرد و او هم همان کار را میکند ؛ اما نتیجه نمیگیرد و فکر میکند « من کند ذهنم » . در حالیکه مشکل از انتخاب روش نادرست بوده ، نه از توانایی .
بخش هشتم : سبک شما و زبان آموزی
یادگیری زبان انگلیسی یکی از بهترین مثال ها برای کاربرد سبک شناختی است :
اگر دیداری هستید : فیلم ببینید ، کلمات جدید را با فلش کارت تصویری یاد بگیرید .
اگر شنیداری هستید : پادکست گوش کنید ، مکالمه ضبط کنید ، یا با یک پارتنر گفت و گو کنید .
حتی میتوانید یک جمله را هم بخوانید ، هم بنویسید ، هم ضبط کنید و گوش دهید ؛ این ترکیب باعث تثبیت عمیق تر میشود .
بخش نهم : داستان واقعی – دو سبک ، دو نتیجه
رضا و نازنین هر دو برای آزمون آیلتس آماده می شدند .
رضا دیداری بود و همیشه لغات را با فلش کارت تصویری میخواند .
نازنین شنیداری بود و ترجیح میداد پادکست ها و مکالمات انگلیسی را گوش دهد .
جالب اینجاست که هر کدام با روش دیگری اذیت میشدند . رضا میگفت : « هر وقت فقط گوش میدهم ، گیج میشوم . » نازنین هم میگفت : وقتی فقط میخوانم ، خسته میشوم .
وقتی سبکشان را شناختند و طبق آن پیش رفتند ، سرعت پیشرفتشان دو برابر شد .
بخش دهم : توصیه های پایانی
۱. هیچ سبکی بهتر از دیگری نیست . دیداری و شنیداری هر کدام قدرت خاص خود را دارند .
۲. سبک خودتان را بشناسید ، اما انعطاف پذیر باشید .
۳. روش ها را ترکیب کنید تا یادگیری عمیق تر شود .
۴. مهم ترین نکته : یادگیری باید لذت بخش باشد . اگر روشی شما را خسته میکند ، تغییرش دهید .
نتیجه گیری
سبک شناختی شما مثل نقشه ی شخصی یادگیریتان است . وقتی بدانید دیداری هستید یا شنیداری ، میتوانید بهترین مسیر را انتخاب کنید .
پس دفعه ی بعد که خواستید چیزی یاد بگیرید ، به این فکر کنید :
آیا بهتر است این را ببینم یا بشنوم ؟
پاسخ همین سؤال ساده میتواند تفاوت بزرگی در کیفیت یادگیری شما ایجاد کند .
